Koherentna tomografia optyczna (OCT) to technika obrazowania wykorzystująca światło częściowo spójne do uzyskiwania przekrojów struktur oka z rozdzielczością rzędu mikrometrów. Metoda jest nieinwazyjna i służy dokumentowaniu budowy siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego oraz innych elementów anatomicznych ocenianych w badaniu okulistycznym. Zastosowanie obejmuje zarówno rozpoznawanie zmian, jak i ich późniejsze monitorowanie w przebiegu opieki specjalistycznej. W praktyce klinicznej OCT stanowi uzupełnienie badania przedmiotowego i innych testów wykonywanych przez okulistę.

Jakie choroby można monitorować za pomocą OCT?

OCT wykorzystuje się do oceny struktur siatkówki i nerwu wzrokowego w przebiegu wielu schorzeń wymagających systematycznej obserwacji. Należą do nich między innymi jaskra, zwyrodnienie plamki oraz retinopatia cukrzycowa. W monitorowaniu jaskry analizuje się włókna nerwowe i tarczę nerwu wzrokowego w powtarzalnych pomiarach. W zwyrodnieniu plamki badanie pozwala na warstwową wizualizację siatkówki, co ułatwia ocenę zmian w obrębie dołeczka. W retinopatii cukrzycowej dokumentuje się obecność i dynamikę obrzęku plamki oraz inne cechy morfologiczne istotne dla dalszego postępowania. Okulista interpretuje obrazy OCT łącznie z wywiadem i innymi wynikami badań.

Kto powinien korzystać z koherentnej tomografii optycznej?

Wskazania do OCT ustala lekarz, biorąc pod uwagę obraz kliniczny i historię choroby. Badanie bywa zalecane pacjentom z grup ryzyka, m.in. z cukrzycą lub podwyższonym ryzykiem jaskry. Z OCT mogą korzystać także osoby zgłaszające objawy takie jak pogorszenie ostrości widzenia, zniekształcenia obrazu czy podejrzenie obrzęku plamki. W populacji dzieci i osób starszych decyzja o wykonaniu badania wymaga oceny możliwości współpracy oraz adekwatności klinicznej. Informacja o dostępności dotyczy wybranych placówek i powinna być traktowana jako dane organizacyjne, a nie kryterium wyboru świadczeniodawcy.

Jak wygląda przyszłość koherentnej tomografii optycznej?

Rozwój OCT obejmuje doskonalenie źródeł światła, szybkości akwizycji i algorytmów przetwarzania danych. Zastosowania uczenia maszynowego wspierają segmentację warstw i porównania w czasie. W perspektywie praktycznej oczekuje się lepszej standaryzacji protokołów i interoperacyjności zapisów, co ułatwia porównywanie wyników między ośrodkami. Miniaturyzacja oraz techniki wielomodalne sprzyjają łączeniu OCT z innymi metodami obrazowania, pozostając narzędziem wspomagającym decyzje kliniczne podejmowane przez okulistę.

Znaczenie koherentnej tomografii optycznej w diagnostyce chorób oczu

OCT umożliwia dokumentowanie zmian anatomicznych z wysoką rozdzielczością w powtarzalnych punktach czasowych. Technika wspiera wykrywanie i monitorowanie schorzeń, a interpretacja należy do lekarza prowadzącego. Regularność badań i dobór odstępów kontrolnych zależą od rozpoznania, dynamiki zmian oraz pozostałych wyników badań okulistycznych. Informacje przekazywane pacjentowi powinny dotyczyć celu, zakresu oraz ograniczeń metody, a kwalifikacja do OCT jest elementem procesu diagnostyczno‑terapeutycznego prowadzonego przez okulistę.

 

FAQ

Co jest oceniane w OCT przy podejrzeniu jaskry poza tarczą nerwu wzrokowego?

Analizuje się warstwę włókien nerwowych i struktury okołotarczowe, aby wykryć zmiany w pomiarach powtarzalnych. 

Jakie informacje pacjent powinien otrzymać przed badaniem OCT?

Cel badania, zakres ocenianych struktur, możliwe ograniczenia oraz to, że interpretacja następuje łącznie z wywiadem i innymi testami 

Kiedy OCT pomaga w decyzji o modyfikacji leczenia w retinopatii cukrzycowej?

Gdy tomografia wykazuje cechy obrzęku plamki lub inne zmiany morfologiczne istotne dla planu postępowania.